Search

ekoshapu

Notes to Myself

Category

मराठी

मराठी वेब सिरीज: “भाडीपा” चा “कास्टिंग काऊच”

वेब सिरीज हा प्रकार तसा नवा आहे, पण क्रिएटिव्ह लोकांसाठी तो खूप चांगला प्लॅटफॉर्म आहे… म्हणजे ज्यांना स्टुडिओ, प्रॉडक्शन हाऊस, टीआरपी वगैरे बंधनामुळे ज्या गोष्टी, जे प्रयोग टीव्ही वर करता येत नाहीत ते वेब सिरीज मध्ये करता येतात.
ऍमेझॉन, नेटफ्लिक्स हे आता खूप मोठ्या स्केलवर एक्सक्लुसिव वेब कन्टेन्ट मोठ्या प्रमाणावर बनवायला लागले आहेत. आपल्याकडे AIB वगैरे काही निवडक ग्रुपनी वेब सिरीज मध्ये जम बसवला आहे. पण मराठी मध्ये असे प्रयोग नसतील…असं आत्तापर्यंत वाटत होतं.
पण नुकतीच अमेय वाघ आणि निपुण धर्माधिकारी यांची “भारतीय डिजिटल पार्टी” उर्फ “भाडीपा” ह्या बॅनर खाली बनवलेल्या “कास्टिंग काऊच” ह्या वेब सिरीज चे काही भाग बघितले. २-३ भाग छान जमून आले आहेत, काही अगदीच ओढूनताणून केले आहेत किंवा फसले आहेत…पण एकूणच प्रयोग नाविन्यपूर्ण आणि स्तुत्य आहे!
मला आवडलेले २-३ एपिसोड इथे शेअर करत आहे
Ajay-Atul
Radhika Apte
Mithila Palkar
Advertisements

लपून पाणी पिणारा जगातील एकमेव पक्षी

लपून पाणी पिणारा हा जगातील एकमेव पक्षी असून पाणी पिताना याला कोणीही पाहू शकत नाही. या पक्षाची किंमत जवळपास 25 लाख रुपये आहे.19 फोटोग्राफर्सनी 62 दिवस सतत प्रयत्न करून हा लहानसा व्हिडीओ बनवलाय…व्हिडीओ बघा👇

#WhatsApp #Forward

Additional info shared by a friend:

I have seen this before on Animal Planet. The bird is surely not as rare as mentioned here. The bird pulls up it wings to avoid shadows and spot small fishes, tadpoles etc in the water. I don’t remember what bird this is or what all it eats but I have seen this before. It is surely not drinking water…

Black Heron:

https://en.wikipedia.org/wiki/Black_heron

अधिकस्य अधिकं फलं…

आज १६ मे २०१८ पासून  ते १३ जून २०१८ पर्यंत अधिक मास (अधिक महिना) आहे.

जगभर वापरले जाणारे “ग्रेगोरियन” कॅलेंडर हे माणसांच्या सोयीनुसार बनवले आहे. पूर्वी त्यात १० च महिने होते. कालांतरानी “जुलै” हा ज्युलिअस च्या नावावरून आणि “ऑगस्ट” हा “ऑगस्टीन” च्या नावावरून जोडले गेले. Septa (सप्त = ७), Octa (अष्ट = ८), Nona (नवं  = ९) आणि Deca (दश = १०) ह्या अर्थानी सप्टेंबर, ऑक्टोबर, नोव्हेंबर, आणि डिसेंबर हे महिने ७,८,९,१० क्रमांकाचे होते. जुलै आणि ऑगस्ट महिने मध्ये घुसडल्यामुळे ते ९,१०,११,१२ क्रमांकावर गेले.

ग्रेगोरियन कॅलेंडर आपल्या सोयीसाठी असल्यामुळे त्यात ३० किंवा ३१ दिवसांचा महिना असे सोप्पे सूत्र ठेवले आहे. तसेच दिवसाची सुरुवात “००:००:००” पासून होऊन “२३:५९:५९” ला दिवस संपतो. पण याचा निसर्गाशी काही संबंध नाहीये. पुढे दर ४ वर्षांनी १ दिवस लीप दिवस म्हणून वाढवून पृथ्वीच्या गतीशी समतोल साधण्याचा प्रयोग केला जाऊ लागला. हे कॅलेंडर लोकप्रिय आहे कारण ते सुटसुटीत आहे आणि ते आपल्या दैनंदिन कामकाजाला उपयुक्त आहे.

भारतीय (हिंदू) कालगणना ही निसर्गचक्रावर आधारीत आहे. दिवस हा ग्रेगोरियन कॅलेंडर सारखा “काल्पनिक मध्यरात्री – १२ वाजता” सुरु ना होता, सूर्योदयानुसार सुरु होतो. म्हणजे रोजचा सूर्योदय थोडा वेगळा असेल तर रोजच्या दिवसाची सुरुवात वेगळी. महिना हा २८ दिवसांचा असतो (एक पौर्णिमा आणि एक अमावास्या).

हिंदू कालगणनेतील ६ ऋतू देखील निसर्गाशी  निगडीत आहेत. वसंत (चैत्र, वैशाख) हा इंग्रजी “Spring” शी साधर्म्य असलेला ऋतू आहे. तसेच ग्रीष्म, वर्षा, शरद, हेमंत, शिशिर हे ऋतू पुढील २-२ महिन्यात येतात. या प्रत्येक ऋतूत निसर्गचक्राला अनुसरून असे विविध सण साजरे केले जातात.

थोडक्यात, हिंदू कालगणना, पंचांग हे खूप स्वतंत्र आणि पुढारलेले होते/ आहे. पंचांग चा खरा संबंध खगोलशास्त्राशी आहे, “ज्योतिष” या विषयाशी नाही.

असो. आता पुन्हा अधिक मास कडे वळू. सौरवर्ष (ज्यावर ग्रेगोरियन कॅलेंडर आधारलेले आहे) साधारणपणे ३६५ दिवस ५ तास ४८ मिनिटे आणि ४५ सेकंद इतक्या कालावधीचे असते. म्हणूनच ग्रेगोरियन कॅलेंडर हे ३६५ दिवसांचे असते. आणि वरील ” ५ तास ४८ मिनिटे आणि ४५ सेकंद” यांची सोय लावण्यासाठी दर ४ वर्षांनी एक लीप दिवसाची तरतूद केली आहे (खरं तर दर ४ वर्षांनी एक पूर्ण दिवस वाढवणे चुकीचे आहे कारण ३६५ दिवसांवरील कालावधी हा पूर्ण ६ तास नाहीये (तास असता तर दार ४ वर्षांनी २४ तास म्हणजे एक दिवस वाढवता आला असता). पण हा काळ ६ तासांपेक्षा थोडा कमी ( ५ तास ४८ मिनिटे आणि ४५ सेकंद ) असल्यामुळे त्याची तजवीज करण्यासाठी दर १०० वर्षांनी एक दिवस कमी केला जातो आणि दर ४०० वर्षांनी एक दिवस वाढवला जातो. म्हणजे १७००, १८००, १९०० ही वर्ष लीप वर्ष नव्हती (कारण त्यांना ४ ने भाग जातो, पण ४०० ने नाही. पण १६००, आणि २००० ही वर्षे लीप वर्षे होती कारण त्यांना ४०० ने भाग जातो).

हिंदू कालगणनेत सौरवर्षाऐवजी चांद्रवर्ष हे प्रमाण मानले आहे. चांद्रवर्ष हे सरासरी ३५४ दिवस ८ तास, ३८ मिनिटे आणि २४ सेकंद इतक्या कालावधीचे असते. त्यामुळे एका सौरवर्षात आणि चांद्रवर्षात साधारण ११ दिवसांचा फरक पडतो, म्हणजे दर ३ वर्षांनी ३३ दिवसांचा फरक पडतो. हा फरक जर असाच पडत राहिला तर चांद्रमास काही वर्षांनी वेगळ्या ऋतूमध्ये येतील. हे टाळण्यासाठी आणि चांद्रवर्ष आणि सौरवर्ष ह्यातला समतोल राखण्यासाठी “अधिक मास” ची तजवीज केली आहे. म्हणजे साधारणपणे दर ३ वर्षांनी “अधिक मास” येतो. वरच्या ३ दिवसांची सोय (कारण ३ वर्षांनी ३३ दिवसांचा फरक पडतो) करण्यासाठी तिथीचा “क्षय” केला जातो.

 

ज्या महिन्याला जोडून अधिक मास येईल त्याला त्याचे नाव दिले जाते. उदाहरण चैत्र महिन्याला जोडून “चैत्र अधिक” असे. अधिक महिना हा शुभ मानला जातो. “अधिकस्य अधिकं फलं”. म्हणजे अधिक मास हा अधिक चांगले फळ देतो. ज्या चांद्रमहिन्यात सूर्य राशीबदल करत नाही तो महिना अधिक महिना असतो. त्यालाच अधिक मास किंवा पुरुषोत्तम मास किंवा मलमास म्हणतात. ह्या वर्षी “ज्येष्ठ अधिक” आहे. माझा जन्म हा “ज्येष्ठ अधिक” महिन्यात झाला होता. दर ३ वर्षांनी अधिक मास असे करत आता ३८ वर्षांनी पुन्हा एकदा “ज्येष्ठ अधिक” आला आहे. खरा तर १२x ३=३६ वर्षांनी पुन्हा तोच अधिक महिना यायला हवा. पण दर “३ वर्षांनी” हे अचूक नाही तर “ढोबळमानाने”. म्हणूनच ज्येष्ठ अधिक ३८ वर्षांनी आला आहे. (चतुर वाचकांना माझ्या वयाचा अंदाज आला असेलच!)
अधिक महिन्यात दानाचे महत्व असते. दान कशाचे तर आपल्या आवडत्या वस्तूचे! आपली आवडती वस्तू दान करायची, देऊन टाकायची किंवा सोडून द्यायची… त्याग करायचा. दान केलेल्या किंवा त्याग केलेल्या गोष्टीतून आपले मन पूर्ण काढून घ्यायचे. अशी एक प्रथा आहे.माझ्याकडे दान देण्यासारखे विशेष काही नाही (अशी माहिती किंवा ज्ञान सोडून…पण ते दान केल्यानी संपत नाही). पण त्याग करण्यासारखे बरेच काही आहे. विशेषतः आठवणी…त्यामुळे काही आठवणी आणि त्यांच्याशी संबंधीत वस्तू त्याग करायच्या किंवा नष्ट करायच्या असा माझा संकल्प आहे. बघू जमतंय का…
अधिकस्य अधिकं फलं!
😆😆😆😎😎😎

मटा संवाद: वाचनीय लेख (उत्तरार्ध)

मागच्या आठवड्यात मी मटा संवाद मधील एक वाचनीय लेख इथे पोस्ट केला होता. त्या लेखाचा उत्तरार्ध आज प्रसिद्ध झाला आहे तो इथे शेअर करत आहे…

मटा संवाद: वाचनीय लेख

नुकताच “न्यूड” हा कलात्मक मराठी चित्रपट रिलीज झाला. मी अजून पाहिला नाही. पण परिक्षणं चांगली आहेत आणि विषय ही बोल्ड आहे, पण आक्षेपार्ह असे काही नाही असे ऐकले.

त्याच सुमारास “शिकारी” हा मराठी “बोल्ड, चावट, दादा कोंडके छाप” चित्रपट रिलीज झाला. आणि “न्यूड” सारख्या बोल्ड, कलात्मक चित्रपटाला झाकोळून टाकले. (मी हा चित्रपटही पाहिलेला नाही).

असो. तर नुकताच “मटा संवाद” मधे “न्यूड पोर्ट्रेट” करणाऱ्या एका स्त्री कलाकाराचा संदर लेख वाचला.

मला त्याची आॅनलाईन लिंक मिळाली नाही, म्हणून फोटो शेअर करत आहे. नक्की वाचा…

चहा स्तोत्र…

कॉफी मुक्त होण्यासाठी कॉफीच्या आधीन गेलेल्या (म्हणजे वाट चुकलेल्या) लोकांनी हे स्तोत्र रोज ३ वेळा म्हणून नंतर चहा-तीर्थ घेतल्यास १ महिन्यात ते बरे होतात आणि योग्य मार्गाला लागतात  🙂

amrut-tulya-detail.jpg

सहज सुचलं म्हणून… कृष्ण आणि कृष्णावतार (नमो) !

माझी आजी महाभारतातल्या गोष्टी सांगायची… त्यातली एक कृष्ण-सत्यभामा यांची होती.

कृष्णाला रुक्मिणी आणि सत्यभामा अशा दोन बायका होत्या. तशा १६,००० होत्या म्हणे, पण त्यातल्या प्रमुख ह्या दोन.होत्या. रुक्मिणी प्रेमळ आणि समंजस (थोडक्यात “आदर्श” बायकोसारखी  ) होती. तर सत्यभामा प्रेमळ पण खाष्ट, चीडचीड करणारी, भांडकुदळ, संशयी, मत्सरी अशी होती (थोडक्यात “खऱ्या” बायकोसारखी  )

मी लहानपणी वाचलेल्या सगळ्या गोष्टींमध्ये राजांना दोन बायका असायच्या – एक आवडती आणि एक नावडती. हल्ली महागाई इतकी वाढली आहे की २ बायका परवडणे अवघड आहे. म्हणून त्यांना एकच बायको असते – नावडती

हे विषयांतर झाले. असो.

तर कृष्ण आणि सत्यभामा यांचे सतत भांडण व्हायचे. सत्यभामा आणि रुक्मिणी यांची घरं शेजारी-शेजारी च होती. आणि सत्यभामाला तिच्या संशयी स्वभावाप्रमाणे कृष्ण रुक्मिणीवर जास्त प्रेम करतो, जास्त वेळ देतो… असं वाटायचं. हे आपल्याकडे कविवर्य ग. दि. माडगूळकर यांनी अतिशय काव्यात्म आणि समर्पक रितीने एका गीतात मांडले आहे.

सत्यभामा कृष्णाला विचारते: “बहरला पारिजात दारी, फुले का पडती शेजारी“.

पारिजातकाचे झाड स्वर्गातून कृष्णाने पृथ्वीवर आणले. हे झाड कोठे लावावे यावरून सत्यभामा आणि रूक्मिणी यांच्यात वाद झाला. कृष्णाने ते झाड सत्यभामाच्या अंगणी अशा ठिकाणी लावले की फुले उमलल्यावर रुक्मिणीच्या अंगणात पडावे.

ह्यात पारिजातकाचे झाड हे प्रेमाचे रूपक म्हणून वापरले आहे. संपूर्ण गीत हे असे आहे:

========================

बहरला पारिजात दारी

फुले का पडती शेजारी

माझ्यावरती त्यांची प्रीती

पट्टराणी जन तिजसी म्हणती

दुःख हे भरल्या संसारी।

असेल का हे नाटक यांचे

मज वेडीला फसवायाचे?

कपट का करिती चक्रधारी।

का वारा ही जगासारखा

तिचाच झाला पाठीराखा

वाहतो दौलत तिज सारी।

… फुले का पडती शेजारी।।

========================

म्हणजे कृष्ण पण असा चतुर आणि खोडकर होता की त्याने झाड लावले सत्यभामेच्या अंगणात पण ते अशा प्रकारे लावले की त्यातूनही तिची चीडचीड आणि जळजळच होईल!

हे परत विषयांतर झाले. असो.

तर सत्यभामा त्यामुळे सारखी चिंताग्रस्त असायची, कि कृष्णाचं तिच्यावर सगळ्यात जास्त प्रेम आहे का नाही. म्हणून तिने कृष्णाला विचारले: “मी तुम्हाला किती प्रिय आहे?”

ती आत्ताच्या काळात असती तर “On scale of 1 to 10, 1 being ‘I don’t hate you’ and 10 being ‘I am totally into you’, how much do you love me?” असा पॉईंटेड प्रश्न विचारला असता. पण असा ओपन एंडेड प्रश्न विचारल्यामुळे पुन्हा कृष्णाला खोडकरपणा करायची संधी मिळाली.

कृष्ण म्हणाला: तू मला मिठाइतकी प्रिय आहेस!

सत्यभामा म्हणाली: “म्हणजे?”

पुलंनी “खिल्ली या पुस्तकात बिरबल आणि जहाँपनाह अकबर यांच्या गोष्टींबद्दल जे अचूक भाष्य केलं आहे ते इथे बरोब्बर लागू होते! पुलं म्हणतात की अकबर प्रश्न विचारण्यात हुशार असला तरी उत्तर समजण्यात असेलच याची खात्री नव्हती. त्यामुळे बिरबलनी दिलेले चतुर उत्तर अकबरला पहिल्यांदा कधीच समजायचे नाही, आणि मग बिरबलला खुलासा करावा लागायचा.

तर या गोष्टीत बिरबलाच्या भूमिकेत कृष्ण आणि अकबराच्या भूमिकेत सत्यभामा असं काहीसं आहे.

तर सत्यभामा म्हणाली: “म्हणजे? मी एखाद्या गोडधोड पक्वान्नांसारखी नाही तर मिठासारखी आहे?

कृष्ण म्हणाला: “मिठाशिवाय एक तरी पाककृती चांगली होऊ शकते? मिठाशिवाय जेवण जसे अळणी होईल तसे तुझ्याशिवाय माझे जीवन अळणी होईल”

हुश्श… थोडक्यात अतिशय साध्या गोष्टी उगाचच अवघड उपमा वापरून (उपमा without मीठ ) सांगायच्या आणि आपला चतुरपणा दाखवून द्यायचा. कोणी रचल्या अशा गोष्टी माहिती नाही.

पण हे सगळं आत्ता आठवायचं कारण म्हणजे, तुमचे पंतप्रधान (जे कृष्णाचे किंवा देवाचे अवतात आहेत अशी अनेकांची ठाम श्रद्धा आहे!) हे अशाच अगम्य भाषेत आणि ओढून ताणून आचरट उपमा (again उपमा without मीठ) देत असतात. त्यामुळे कोण किती इम्प्रेस होतं माहिती नाही (भक्त समुदाय सोडून) पण करमणूक तरी चांगली होते.

आजचे लेटेस्ट उदाहरण बघा…

 Modi_2AB

​भारत आणि कॅनडा हे (a  + b ) वर्ग च्या फॉर्मुल्या मधल्या “२ab” सारखे आहेत!? म्हणजे इतके घट्ट, एकजीव, inseparable वगैरे वगैरे असं म्हणायचं असेल बहुतेक.

आता आधीच आपली बहुतांश जनता ही सत्यभामेपेक्षा मंद आहे… निदान सत्यभामेला दिलेले मीठाचे उदाहरण स्वयंपाकाशी संबंधित असल्यामुळे तिला थोडी फार कल्पना असायची शक्यता होती. पण आपल्या देशात अनेक साक्षर (ज्याला हल्ली सुशिक्षित असंही म्हणतात) लोकांना गणित आणि (a+b) वर्ग वगैरे गोष्टी न झेपणाऱ्या आहेत… त्यांना असे उदाहरण देणे म्हणजे विनोदच आहे.

अशी कल्पना करा की हा चित्रपटातला प्रसंग आहे. नायक नायिकेला म्हणतोय: “(a  + b ) वर्ग च्या फॉर्मुल्या मधल्या “२ab” सारखे आपण एकरूप आहोत!” तर किती विनोदी वाटेल तो प्रसंग… आता अशी कल्पना करा की हा प्रसंग चित्रपटातला नसून प्रत्यक्ष जीवनातला आहे, आणि तुम्ही तुमच्या पत्नीला  “(a  + b ) वर्ग च्या फॉर्मुल्या मधल्या “२ab” सारखे आपण एकरूप आहोत!” असं म्हणत आहात, तर तो प्रसंग विनोदी नाही तर अत्यंत हास्यास्पद वाटेल… ज्यांना शंका असेल त्यांनी आज घरी गेल्यावर हा प्रयोग करून बघा.

आणि आता असा विचार करा कि हा हास्यास्पद प्रसंग एका देशाच्या पंतप्रधानांनी दुसऱ्या देशाच्या बाबतीत खरा करून दाखवलाय… म्हणजे नुसता हास्यास्पद नाही तर अत्यंत उथळ पण वाटेल.

असो. तुम्हाला वाटेल मी “नमोरुग्ण” आहे. तसं समजा हवं तर. पणकाही पदांची, आणि विशिष्ट प्रसंगाची dignity राहायला पाहिजे असं वाटणाऱ्या orthodox लोकांपैकी मी एक आहे. बाकी आचरट विनोद आणि शब्दखेळ करायाला आपल्याकडच्या निवडणुका आणि प्रचाराची भाषणं आहेतच.. तिथे चालू द्या आपले मनोरंजनाची मन की बात…​

रामनवमी च्या हार्दीक शुभेच्छा…

रामनवमी च्या हार्दीक शुभेच्छा…

स्वयं Talks – Youtube Channel

मला TED Talks ऐकायला आवडते. अर्थात खूप कमी Talks खरंच दर्जेदार असतात. बरेचदा Talks सुमार किंवा यथातथा असतात. पण एक उपक्रम म्हणून TED Talks किंवा Google Talks ही खूप चांगली कल्पना आहे.

उगाचच भव्य-दिव्य किंवा जीवनरहस्य सांगायचा आव न आणता साधे पण प्रभावी वक्ते आणि त्यांच्याशी गप्पा अशा प्रकारचे कार्यक्रम मला चांगले वाटतात.

मराठीत असं काही का नाही असं मला वाटायचं…वाटायचं अशा साठी म्हणालो की आता ABP माझा चा “कट्टा” किंवा इतर काही मराठी चॅनेल वरील कार्यक्रम, किंवा पूर्वी झालेले “ग्रेट भेट” असे कार्यक्रम Youtube वर बघता येतात. पण तरीही TED Talk सदृश काही नाहीये असं वाटायचं.

पण नुकताच मी Youtube वर “स्वयं Talks” हा चॅनेल पाहिला. त्याचा format हा TED Talks सारखाच आहे…पण मराठी मधून. २-३ Talks ऐकले ते चांगले वाटले, म्हणून इथे शेअर करावं असं वाटलं… असे अजून काही कार्यक्रम तुम्हाला माहिती असतील तर नक्की सांगा…

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑